Investing.com – Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı kalmayı sürdürdüğü 17 Ağustos’ta Brent ham petrol 90 dolar direncini kıramıyor; müzakere iyimserliği fiyatları 80-85 dolar bandında tutuyor.
Reuters’ın 17 Ağustos’ta aktardığı gelişmelere göre ABD-İran barış görüşmelerinde kırılma beklentilerinin azalması ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker trafiğinin belirgin biçimde yavaşlaması petrol fiyatlarını yukarı yönlü destekliyor. Brent’in 90 dolar tavanını geçememesi ise küresel talep zayıflığının ne denli kalıcı bir baskı unsuru olduğunu gözler önüne seriyor. Türkiye cephesinde bu tablo, Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) başta olmak üzere yerli enerji ve rafineri hisseleri üzerindeki hammadde maliyet baskısını doğrudan artırıyor.
Boğaz gerçek mi kapalı, fiyat ne diyor?
SEB Research analistleri, Al Jazeera’nın 10 Ağustos haberinde aktarılan değerlendirmelerinde şu tespiti yaptı: “Boğaz fiilen kapalı olmasına rağmen petrol varili 80-85 dolar aralığında; bu seviye yakın vadede bir çözüm umudunu yansıtıyor.” Bir başka deyişle piyasa, Hürmüz’ün tamamen kapandığı gerçeğini değil, kapanmanın geçici olduğu beklentisini fiyatlıyor. Bu fark kritik: eğer beklenti boşa çıkarsa yukarı yönlü fiyat hareketi ani ve sert olabilir.
Al Jazeera, 10 Ağustos’ta Brent’in o günkü işlemlerde %3,3 artışla varil başına 84,64 dolara, WTI‘nin ise %3,1 artışla 80,63 dolara yükseldiğini bildirdi. Geçen haftaya bakıldığında ham petrolün yaklaşık %5 değer kazandığı görülüyor; buna karşın Wall Street aynı süreçte geriledi. Bu ayrışma, yatırımcıların enerji şokunun şirket kârlarını nasıl etkileyeceğine dair kaygılarını artırdığını yansıtıyor.
İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için ABD’nin askeri tehditleri ile yaptırımları sona erdirmesini ve tazminat ödemesini şart koşuyor. Bu talepler kısa vadeli bir çözüm olasılığını ciddi ölçüde daraltıyor. CNBC, 7 Ağustos’ta savaşın altıncı ayına girilmesiyle birlikte hem petrol stoklarının hem de uzun menzilli hassas mühimmat rezervlerinin eridiğini ve analistlerin piyasalardaki “müzakere iyimserliği eğilimi” konusunda soru işaretleri taşıdığını aktardı.
TÜPRAŞ ve BIST’teki enerji hisseleri üzerindeki ikili baskı
Türkiye’nin en büyük rafinerisi olan TÜPRAŞ, bu tablonun tam ortasında iki ayrı risk taşıyor: ham petrol fiyatının yükselmesiyle artan hammadde maliyeti ve Hürmüz kaynaklı olası arz kesintisi. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanması, tedarik çeşitlendirmesi sınırlı kalan rafinerileri en savunmasız konuma sürüklüyor. TÜPRAŞ’ın mevcut stok seviyeleri ve alternatif tedarik planlarına ilişkin şirketten resmi bir açıklama bulunmuyor.
GasBuddy Petrol Analiz Başkanı Patrick De Haan, Al Jazeera’ya verdiği demeçte şu uyarıda bulundu: “Boğazın kapalı kalmasıyla yakıt fiyatlarındaki yukarı baskı hızla geri dönebilir; işler iyi gitmezse ulusal ortalama, takvimin bu kadar geç döneminde kırılan rekor seviyelere çıkabilir.” De Haan’ın bu sözleri ABD iç piyasasına yönelik olsa da sonuç, ham petrol ithalatına bağımlı Türkiye için çok daha geniş bir anlam taşıyor. Artan akaryakıt fiyatları üretim maliyetlerini yukarı çekerek enflasyon üzerindeki baskıyı canlı tutuyor ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) para politikası denklemi daha da karmaşık bir hal alıyor.
Bundan sonra ne izlenecek?
Piyasalar için belirleyici olacak iki gelişme öne çıkıyor. İlki, ABD-İran görüşmelerinin sonraki turuna ilişkin henüz kesin bir tarih açıklanmaması. Müzakerelerde somut bir ilerleme kaydedilirse Brent’in 80-85 dolar bandının altına gerilemesi, görüşmelerin tamamen çökmesi halinde ise 90 dolar direncini test etmesi ve muhtemelen aşması beklenebilir. İkincisi, Fed’in faiz görünümü ve küresel enerji talebini şekillendirecek ABD enflasyon verileri. Reuters’ın haberlerine göre piyasalar, petrol dalgalanmasının yanı sıra Fed’in para politikası sinyallerini yakından izliyor; zira sıkı parasal koşullar enerji talebini kırarak Brent üzerinde ek bir aşağı baskı unsuru oluşturabilir. 90 dolarlık kritik seviyenin kırılıp kırılmayacağı, Hürmüz’ün açılıp açılmayacağı ve Fed’den gelecek yönlendirme, önümüzdeki günlerde hem küresel petrol fiyatını hem de BIST’teki enerji hisselerinin seyrini doğrudan belirleyecek.
